HÜRMÜZ BOĞAZI SON DURUM: İRAN KAPATTI MI? NE OLUYOR?

1. Bölgede Tansiyon Zirvede 🔥

İsrail’in İran’daki nükleer tesislere yönelik geniş çaplı saldırıları (“Yükselen Aslan Operasyonu”), Tahran’dan sert bir karşılık geldi. İran Meclisi ve Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nı “kapamaya hazır oldukları” yönünde açıklamalar yaparken, hem bölgesel hem de küresel aktörlerde alarm seviyesi yükseldi .

2. Bölgede Ticaret Devam Ediyor: Boğaz Açık

Her ne kadar tehditler ciddileşse de; Birleşik Krallık ve ABD öncülüğündeki Birleşik Deniz Kuvvetleri (Combined Maritime Force – CMF), Hürmüz Boğazı’ndan ticaret gemilerinin güvenle geçmeye devam ettiğini açıkladı .

Aynı şekilde; BM destekli denizcilik merkezleri (Joint Maritime Information Center – JMIC), bölgeden geçişlerin kesintisiz olduğunu ve risk değerlendirmelerinin yükseltilmesi gerektiğini bildirdi.

3. Denizcilere Uyarılar: ALTIN KILIT NOKTASINA ÖZEL TEDBIR

Yunanistan ve İngiltere yöneticileri, ticaret filosuna “Hürmüz Boğazı’nı geçerken kendi bayraklı ve kiralık gemilerin rotalarından vazgeçmeleri, rotalarını kaydetmeleri” yönünde uyarıda bulundu .

Ayrıca, İngiltere hükümeti, Kızıldeniz ve Umman Denizi’nde de risk artışı nedeniyle bayraklı gemilere alternatif rotalar, güvenlik önlemleri ve deck personel sayısında azaltma tavsiyesinde bulundu .

4. Piyasalarda Dalgalanma: Petrol Fiyatları Yükseldi

Haber akışıyla beraber petrol fiyatları anında tepki gösterdi. Brent ve WTI (ABD) petrolü %7–14 arası sıçrama yaşarken, Brent’in $74–$80 bandına yükseldiği görüldü.

Analistler, boğazın kapanması durumunda fiyatların $120–$130 aralığına çıkabileceğini vurguluyor. Bu durum, ABD’de enflasyonu 1,7 puan arttırabilir ve merkez bankalarını faiz kararlarında baskı altına alabilir .

5. Kapatma Tehdidi Gerçek mi? Uzmanlar Uyarıyor

• Fiziksel Engeller Zor: Boğazın en dar alanı 33 km, büyük kısmı Umman sularından geçiyor. Bu nedenle İran’ın tamamen kapatması zor görünüyor.
• Ekonomi Açısından Zarar: İran, petrolünü hem ihraç ediyor hem ithal ediyor. Ayrıca Çin onun en büyük alıcısı. Dolayısıyla kapanma, Tahran’ın kendi ekonomisine zarar verirdi .
• Askeri Engel: Boğazda ABD’nin 5. Filo’su, İngiltere ve Fransa devriye gezmekte. Tam kapanma, doğrudan çatışma riskini tetikler .
• Tarihsel Tecrübe: 2011–12’de benzer tehditler verildi, fakat hiçbir zaman fiili kapanmaya gidilmedi .

6. Ek Tehditler: Mayınlama ve Asimetrik Savaş Stratejileri

İran’ın A2/AD (erişimi engelle ve alanı reddet) stratejisinin bir parçası olarak düşük teknolojili mayınlar kullanma kapasitesi mevcut. Yaklaşık 6.000 su altı mayını bulunduruyor; bunları devreye alması durumunda boğaz geçişlerinde ciddi gecikmeler yaşanabilir. Ancak bu da hem ABD hem de diğer donanmalar için mayın taraması ve operasyon demek.

7. Deniz Ticareti Şimdilik Etkisiz: Gemiler Atrafrında Dolaşsa da Geçiş Süreçleri Devam Ediyor

Konteyner ve tanker gemileri Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerine kesintisiz şekilde devam ediyor. Ancak bazı operatörler rotaları değiştirmeye başladı. Red Sea (Kızıldeniz) ve Umman Denizi gibi alternatif güzergahlar tercih ediliyor .

Özellikle konteyner taşımacılığında rotalarda sapma, limanlarda tıkanmalar ve navlun ücretlerinde artış bekleniyor .

8. Bölgesel ve Küresel Etki

• OPEC ve Petrol Arzı: İran’ın ihracatı şu anda günlük 1.7 milyon varil düzeyinde. Olası bir boğaz krizi, OPEC üretim artışlarına rağmen global arzı olumsuz etkiler.
• Merkez Bankası Baskısı: Enflasyon yükselirse, Fed, ECB gibi bankalar faiz indirimi konusunda isteksiz kalabilir. Özellikle TÜFE etkilenir .
• Ticaret Gecikmesi: Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi büyük ithalatçıların petrol ve LNG akışında aksamalar olabilir .
• Askeri Gerginlik: İran’ın mayın veya insansız saldırı tehditleri, ABD-İran ya da deniz kuvvetleri arasında potansiyel çatışma riski doğuruyor.

Kapatma mı, tehdit mi?

• Şu an: Boğaz tam anlamıyla kapatılmadı. Ticari geçişler sürüyor, ancak yükümlülükler yerine getiriliyor ve risk altında .
• Tehdit: Tahran tarafından dile getirilen kapatma söylemleri, hem diplomatik pazarlık hem de “blindaj” amaçlı kullanılıyor .
• Uzman yorumu: Fiziksel, ekonomik ve askeri zorluklar nedeniyle tam kapatma olası değil. Ancak mayınlama veya gemilere yönelik saldırılar nispeten yakın bir risk .
• Piyasa etkisi: Petrol fiyatlarında sert yükseliş yaşandı; blokaj geri çekilirse düşebilir, aksi takdirde uzun süre yüksek kalabilir .

1. Petrol Fiyatlarında Kalıcı Dalgalanma

• Eğer İran, Hürmüz Boğazı’nda tam olmasa bile kısmi bir kapatma, mayınlama ya da tehdit politikasını sürdürürse, petrol ve doğalgaz fiyatları kalıcı şekilde yüksek kalabilir.
• Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için bu, döviz açığı, cari açık ve enflasyon riskini artırır.
• Ayrıca akaryakıt ve doğalgaz zamları, vatandaşın temel yaşam giderlerini doğrudan etkiler.